Kas-iskelet sistemi hastalıkları; eklem kireçlenmeleri, kıkırdak hasarları, tendon yaralanmaları, bağ problemleri ve bazı kronik ağrı durumlarını kapsar. Bu sorunlarda temel amaç ağrının azaltılması, hareket kapasitesinin artırılması ve dokunun iyileşme sürecinin desteklenmesidir. Son yıllarda bu alanda öne çıkan yaklaşımlardan biri de kemik iliği veya yağ dokusundan elde edilen hücresel tedavilerdir. En sık kullanılan kaynaklar, kemik iliği aspirat konsantresi (BMAC) ve adipoz doku kaynaklı hücresel ürünlerdir. Bu yaklaşımlar umut verici olmakla birlikte, her hastalık için standart tedavi haline gelmiş değildir; doğru hasta seçimi ve dikkatli değerlendirme gerektirir.
Kemik iliği kaynaklı uygulamalarda, genellikle hastanın kendi kemik iliğinden alınan materyal işlenerek hücresel ve biyolojik açıdan zengin bir konsantre elde edilir. Bu ürün çoğu zaman BMAC olarak adlandırılır. Karın yağından elde edilen uygulamalarda ise adipoz dokudan hazırlanan hücresel içerikli ürünler kullanılır; bunlar arasında özellikle stromal vasküler fraksiyon (SVF) veya benzeri adipoz kaynaklı biyolojik ürünler yer alabilir.
Bu tedavilerin amacı, yalnızca ağrıyı geçici olarak baskılamak değil; aynı zamanda dokunun biyolojik onarım yanıtını desteklemektir. Hücresel içerik, büyüme faktörleri ve çeşitli biyolojik sinyal mekanizmaları üzerinden inflamasyonun düzenlenmesine ve iyileşme sürecinin desteklenmesine katkı sağlanması hedeflenir.
Kemik iliği veya karın yağından elde edilen hücresel tedaviler en çok şu alanlarda araştırılmakta ve seçilmiş hastalarda değerlendirilmektedir:
Güncel literatürde özellikle diz osteoartriti en sık çalışılan alanlardan biridir. Bazı sistematik derleme ve konsensus metinleri, kemik iliği ve adipoz kaynaklı hücresel ürünlerin ağrı üzerinde olumlu etkiler gösterebildiğini; ancak fonksiyonel kazanımların ve uzun dönem sonuçların her çalışmada aynı güçte olmadığını bildirmektedir.
Bu tedavilerde hedef; hasarlı ya da yıpranmış dokunun biyolojik ortamını desteklemektir. Beklenen etkiler arasında:
yer alabilir. Ancak her hastada aynı düzeyde sonuç beklenmez. Tedavi yanıtı; hastalığın evresine, doku hasarının derecesine, yaşa, eşlik eden hastalıklara ve uygulanan ürünün özelliklerine göre değişebilir.
Tedavi planı öncesinde hastanın ayrıntılı muayenesi yapılır ve gerekli durumlarda ultrason ya da diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Kemik iliğinden veya karın yağından elde edilen materyal uygun işlem basamaklarından geçirilir ve hedef bölgeye kontrollü şekilde uygulanır. Kas-iskelet sistemi uygulamalarında amaç, ürünün doğru dokuya ve uygun endikasyonda verilmesidir. Bu nedenle işlem planlaması hastaya özel yapılır.
Uygun hastalarda bu tedaviler:
Ancak bu yaklaşımlar her hasta için uygun değildir ve her durumda aynı başarıyı sağlamaz. Özellikle bilimsel verilerin bazı alanlarda halen gelişmekte olduğu unutulmamalıdır.